Menu

Arapça Dersleri Müzekker ve Müennes

    BİR ÖNCEKİ                                                                                                                                 BİR SONRAKİ

     

    Arapça Dersleri Müzekker ve Müennes

     

    MÜZEKKER - MÜENNES

    Müzekker; canlı ya da cansız varlıkların erkek olanını gösteren isimdir. Türkçe’dekinin aksine Arapça’da cansız varlıklar da müzekker ya da müennes kabul edilmektedir. Müzekker ismin herhangi ayırıcı bir harfi yoktur:

    أَبٌ

    baba

    اَلتِّلْميِذُ

    öğrenci

    رَجُلٌ

    adam

    اَلْحِصاَنُ

    at

    اَلْكِتاَبُ

    kitap

    باَبٌ

    kapı

    خاَلِدٌ

    Halit

    قِطٌّ

    kedi

    اَلْمُؤْمِنُ

    mü’min (erkek)

           

    Müennes; canlı ya da cansız varlıkların dişi olanını gösterir.

    İsimlerde müenneslik alâmetleri üçtür:

    a) Tâ-i te’nis ya da tâ-i merbûta  (Bitişik, yuvarlak tâ) ة: En çok kullanılan müenneslik alâmetidir.

    اَلصُّورَةُ

    resim

    اَلتِّلْميِذَةُ

    kız öğrenci

    اَلْمَرْأَةُ

    kadın

    فاَطِمَةُ

    Fâtıma

    فاَئِدَةٌ

    fayda

    ناَفِذَةٌ

    pencere

    عاَئِشَةُ

    Ayşe

    قِطَّةٌ

    kedi (dişi)

    اَلْمُؤْمِنَةُ

    mü’min (kadın)

     

            

    Cümlede fiil ile fâil arasındaki uygunluk gibi müzekker müennes uygunluğu istenilen durumlarda sıfatlar müzekker halden aşağıdaki örneklerde  görüldüğü gibi müennese çevrilir[3]:

    نَظيِفٌ  ث نَظيِفَةٌ

    temiz

    جَميِلٌ ث جَميِلَةٌ

    güzel

    كَبيِرٌ ث كَبيِرَةٌ

    büyük

    مُسْلِمٌ ث مُسْلِمَةٌ

    müslüman

    مُجْتَهِدٌ ث مُجْتَهِدَةٌ

    çalışkan

    نَشيِطٌ ث نَشيِطَةٌ

    neşeli, dinç

    b) Elif-i Memdûde (Uzun elif): (اء) Bu elifle biten isimlerin müennes olması için eliften sonra gelen hemzenin kelimenin kök harflerinden olmaması gerekir. Bu tür müennes isimler genelde sıfat anlamı taşıyan isimlerdir, elif ve hemze de ekleme harflerdir. 

    أَحْمَرُ ث حَمْراَءُ

    kırmızı

    أَسْمَرُ ث سَمْراَءُ

    esmer

     

    أَخْضَرُ ث خَضْراَءُ

    yeşil

    أَبْيَضُ ث بَيْضاَءُ

    beyaz

     

    أَسْوَدُ ث سَوْداَءُ

    siyah

    أَصْفَرُ ث صَفْراَءُ

    sarı

     

    أَعْرَجُ ث عَرْجاَءُ

    topal

    شَقْراَءُ

    sarışın

    اَلصَّحْراَءُ

    çöl

              

    c) Elif-i Maksûre (Kısa elif): (ى) İsimlerin sonunda noktasız ى şeklinde yazılan ve kendisinden önceki harf fethalı olduğu için elif olarak okunan bu harf o ismin müennes olduğunu gösterir.

    سَلْمىَ

    Selma

    أَكْبَرُ ث كُبْرَى

    daha büyük

    لَيْلىَ

    Leyla

    أَصْغَرُ ث صُغْرَى

    daha küçük

    حُبْلىَ

    hamile

    عَطْشاَنُ ث عَطْشَى

    Susuz

    * Bu üç te’nis (müennes) alâmeti olmadan da müennes olan isimler vardır. Bunlar:

    1-Kadınlara ait özel isimler:

    سُعاَدُ

    Suad

    هِنْدُ

    Hint

    زَيْنَبُ

    Zeynep

    مَرْيَمُ

    Meryem

    2-Dişi varlıklara delâlet eden isimler:

    أُخْتٌ

    kızkardeş

    أُمٌّ

    anne

    3-Vücudun çift organlarının isimleri:

    أُذُنٌ

    kulak

    عَيْنٌ

    göz

    رِجْلٌ

    ayak

    4-Ülke, şehir ve kabile isimleri:

    مِصْرُ

    Mısır

    اَلشاَّمُ

    Şam

    غَطَفاَنُ

    Gatafan kabilesi

    5-Rüzgar ve çeşitli ateş isimleri:

    سَعيِرٌ

    kuvvetli ateş

    ناَرٌ

    ateş

    دَبوُرٌ

    batı rüzgarı

    6-Canlı fakat akıl sahibi olmayan topluluk isimleri:

    إِبِلٌ

    develer

    غَنَمٌ

    koyun, keçiler

    حَماَمٌ

    güvercinler

    * Bunların dışında müennes olduklarını duyarak veya sözlüklere bakmak suretiyle öğrendiğimiz bazı kelimeler vardır ki bunlara semâî müennes (işitmek suretiyle müennes olduğu bilinen) denir. Örnek:

    رُوحٌ

    ruh

    اَلْأَرْضُ

    yer

    نَفْسٌ

    can

    داَرٌ

    ev, yurt

    اَلشَّمْسُ

    güneş

     

     

    Konuyla İlgili Cümle Örnekleri

    طَلَعَتِ الشَّمْسُ.

    Güneş doğdu.

    قَرَأَتِ الْمُؤْمِنَةُ الْقُرْآنَ.

    Mü’min (kadın) Kur’ân okudu.

    عَمِلَتِ الْمُجْتَهِدَةُ الْواَجِبَ.

    Çalışkan (kadın) ödevi yaptı.

    عَمِلَ الْمُجْتَهِدُ الْواَجِبَ.

    Çalışkan (erkek) ödevi yaptı.

    سَمِعَ التِّلْميِذُ الْجَرَسَ وَ دَخَلَ الْمَدْرَسَةَ.

    Öğrenci zili duydu ve sınıfa girdi.

    سَمِعَتِ التِّلْميِذَةُ الْجَرَسَ وَ دَخَلَتِ الْمَدْرَسَةَ.

    (Kız) öğrenci zili duydu ve sınıfa girdi.

    BİR ÖNCEKİ
                                                                                                                                    BİR SONRAKİ

    Etiketler

    Yorumlar  

    #1 oğuzhan 22-12-2013 18:29
    çok iyi bir site herkez bu siteyi seçsin :-)
    Alıntı

    Yorum ekle


    Güvenlik kodu
    Yenile

    yukarı çık