Menu

     

    Arapça Dersleri 20 -100 1000 ve Sonrası Sayılar

     

    20 VE SONRASI SAYILAR

    Arapça’da sayıya adet (اَلْعَدَدُ), sayılana ma’dûd (اَلْمَعْدُودُ) dendiğini ve 1-20 arası sayılar ile özelliklerini daha önce görmüştük. Sayılar konusu Arapça’nın en çok kural taşıyan karmaşık konularından biridir. Ancak tekrar ve bol örnek sayesinde zihne yerleşir. İ’rab kaideleri zamanla unutulsa da yazılı metinlerde görülünce tekrar hatırlanır. Bu nedenle umutsuzluğa kapılmamalıdır. Şimdi de 20 sonrası sayılara ve ma’dûdlarına bakalım.

    20-100 ARASINDAKİ SAYILAR

    a) 20 den 99 un sonuna kadar olan sayılarda, sayılan isim (ma’dûd); müfred ve son harfi üstün tenvinlidir. Sayıların harekesi ise cümledeki ötre, üstün ve esre oluşlarına göre değişir. Nasb ve cer halinde “on”un katlarında vâv-nûn (ون), yâ-nûn (ين) haline gelir: (أَرْبَعُونَ =أَرْبَعِينَ) ( ثَلاَثُونَ =ثَلاَثِينَ)

           Müennes

     

                    Müzekker

     

    إِحْدَى وَعِشْرُونَ امْرأَةً

    21 kadın

    وَاحِدٌ وَعِشْرُونَ بَاباً

    21 kapı

    اِثْنَتَانِ وَثلاثُونَ امْرأَةً

    22 kadın

    اِثْنَانِ وَثلاثُونَ باَباً

    32 kapı

    ثَلاَثٌ وَأَرْبَعُونَ امْرأَةً

    43 kadın

    ثَلاَثَةٌ وَأَرْبَعُونَ رَجُلاً

    43 adam

    أرْبَعٌ وَخَمْسُونَ بِنْتاً

    54 kız

    أَرْبَعَةٌ وَخَمْسُونَ وَلَداً

    54 çocuk

    خَمْسٌ وَ سِتُّونَ تِلْميِذَةً

    65 talebe

    خَمْسَةٌ وَسِتُّونَ تِلْمِيذاً

    65 talebe

    سِتٌ وَسَبْعُونَ لَيْلَةً

    76 gece

    سِتَّةٌ وَسَبْعُونَ نَهَاراً

    76 gün

    سَبْعٌ وَثَمَانُونَ مُعَلِّمَةً

    87 öğretmen

    سَبْعَةٌ وَثَمَانُونَ مُعَلِّماً

    87 öğretmen

    ثَمَانٍ وَتِسْعُونَ صُورَةً

    98 resim

    ثَمَانِيةٌ وَتِسْعُونَ دَفْتَراً

    98 defter

    تِسْعٌ وَتِسْعُونَ امْرَأةً

    99 kadın

    تِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ رَجُلاً

    99 adam

          

    جَاءَتْ إِحْدَى وَعِشْروُنَ امْرَأَةً.

    21 kadın geldi. *Fâil*

    ذَهَبَ تِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ رَجُلاً إِلىَ الْمَدْرَسَةِ.

    99 adam okula gitti. *Fâil*

    فَتَحْتُ وَاحِداً وَعِشْرِينَ بَاباً.

    21 kapı açtım. *Mef’ûl*

    رَأَيْنَا تِسْعاً وَتِسْعِينَ امْرأَةً فِي السُّوقِ.

    Çarşıda 99 kadın gördük. *Mef’ûl*

    b) 20 ile 100 arasındaki sonu sıfırlı olan onluk başlarında müzekkerlik-müenneslik aranmaz. Müzekker ve müennes için ortak olarak kullanılır. Ma’dûd gene üstün tenvinli ve tekildir. Onluk sayılara ukûd (اَلْعُقُودُ) sayılar denir.

    عِشْروُنَ

    20

    سِتُّونَ

    60

    ثَلاَثُونَ

    30

    سَبْعُونَ

    70

    أرْبَعُونَ

    40

    ثَمَانُونَ

    80

    خَمْسُونَ

    50

    تِسْعُونَ

    90

     

    Müennes

     

    Müzekker

     

    عِشْروُنَ لَيْلَةً

    20 gece

    عِشْروُنَ قَلَماً

    20 kalem

    أرْبَعُونَ صُورَةً

    40 resim

    ثَلاَثُونَ يَوْماً

    30 gün

    تِسْعُونَ هِرَّةً

    90 kedi

    خَمْسُونَ قَلَماً

    50 kalem

    سِتُّونَ غُرْفَةً

    60 oda

    سَبْعُونَ حِصَاناً

    70 at

    أَرْبَعُونَ امْرأَةً

    40 kadın

    تِسْعُونَ رَجُلاً

    90 adam

     

    Cer

    Nasb

    Ref’

    سَلَّمْتُ عَلَى أَرْبَعِينَ رَجُلاً.

    رَأَيْتُ أَرْبَعِينَ رَجُلاً.

    جاَءَ أَرْبَعُونَ رَجُلاً.

     

     

    ساَفَرَ سِتُّونَ طاَلِباً.

    60 öğrenci gitti (yolculuk yaptı).

     

    فِي الساَّعَةِ سِتُّونَ دَقِيقَةً.

    Saatte 60 dakika vardır.

     

    بَنَى الْمَدْرَسَةَ ثَماَنُونَ عاَمِلاً.

    Okulu 80 işçi bina etti (yaptı).

     

    وَصَلَتِ الْحاَفِلَةُ فِي عِشْرِينَ دَقِيقَةً.

    Otobüs 20 dakikada geldi.

    سَتَبْدَأُ الْعُطْلَةُ الصَّيْفِيَّةُ بَعْدَ عِشْرِينَ يَوْماً.

    Yaz tatili 20 gün sonra başlayacak.

       

     

    100 VE SONRASI SAYILAR

    مِائَةٌ (yüz) sayısı yazıldığı gibi okunmayan bir kelimedir.

    a) Yüzden sonra sayılan isimler bin ve sonrası da dahil olmak üzere müfredtir (tekildir) ancak muzafun ileyh durumunda olarak son harfi esre tenvinlidir.

    مِائَةُ حَطَبٍ

    Yüz odun

     

    مِائَةُ سَمَكٍ

    Yüz balık

     

    رَأَيْنَا مِائَةَ امْرأَةٍ.

    Yüz kadın gördük.

     

    سَلَّمْنَا عَلَى مِائَةِ رَجُلٍ.

    Yüz adamı selâmladık.

    b)  مِائَتاَنِ – مِائَتَيْنِ sayısı madûd (sayılan şey) ile birlikte yazıldığında nûn harfi düşer.

    Ref Hali: مِائَتاَ طاَلِبٍ  ikiyüz öğrenci

    Nasb ve Cer Hali: يَوْمٍ مِائَتَيْ مُنْذُ ikiyüz günden beri

    c) Yüz’ün katları iki sayının birleşmesinden oluşur. Yüz ve bin’in katlarında da müzekkerlik ve müenneslik yoktur. Hem müzekker hem müennes için ortak kullanılır.

    ثَلاَثُمِائَةِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    مِائَتاَ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    مِائَتَيْ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    مِائَةُ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    300 öğrenci

    200 öğrenci[1]

    100 öğrenci

    سِتُّمِائَةِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    خَمْسُمِائَةِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    أَرْبَعُمِائَةِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    600 öğrenci

    500 öğrenci

    400 öğrenci

    تِسْعُمِائَةِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    ثَماَنِمِائَةِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    سَبْعُمِائَةِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    900 öğrenci

    800 öğrenci

    700 öğrenci

    İ’râbı (harekesi) birinci sayının sonunda görülür. İkinci sayı daima mecrûr olur:

    قُطِعَ سَبْعُمِائَةِ شَجَرَةٍ فِي الْحَدِيقَةِ.

    Bahçedeki 700 ağaç kesildi.

    رَأَيْتُ سَبْعَمِائَةِ شَجَرَةٍ فِي الْحَدِيقَةِ.

    Bahçede 700 ağaç gördüm.

    عَلَى خَمْسِمِائَةِ رَجُلٍ سَلَّمْتُ.

    500 adama selâm verdim.

    d) 25, 115, 675.. gibi sayılar birbirlerine atıf harfi olan vâv’la bağlandıkları için bunlara ma’tûf (اَلْمَعْطُوفُ) sayılar denir.

    سِتُّمِائَةٍ وَ خَمْسَةٌ وَ سَبْعُونَ

    675

    خَمْسَةٌ وَ عِشْرُونَ

    25

     

     

     

     

    تِسْعُمِائَةٍ وَ سِتَّةٌ وَ تِسْعُونَ

    996

    مِائَةٌ وَ خَمْسَة عَشَرَ

    115

    Sayılan şeyin durumu ise son sayıya göredir:

    مِائَةٌ وَ خَمْسَةُ أَقْلاَمٍ

    105 kalem

    سَبْعُمِائَةٍ وَ ثَلاَثَةَ عَشَرَ قَلَماً

    713 kalem[2]

    تِسْعُمِائَةٍ وَ أَرْبَعَةٌ وَ خَمْسُونَ قَلَماً

    954 kalem

    BİNLER BASAMAĞI

    أَلْفٌ kelimesi ma’dûd olduğunda مِائَةُ sayısından farklı olarak ma’dûd kurallarına uyar. 3-10 sayılarının ma’dûdu olduğunda آلاَفٌ (nadir olarak  أُلُوفٌ ), 11-99 arasındaki sayılarda أَلْفاً, yüzler basamağındaki sayılardan sonra da أَلْفٍ şeklinde gelir.

    أَلْفاَنِ - أَلْفَيْنِ

    iki bin

    أَلْفٌ

    bin

    خَمْسَةُ آلافٍ

    beşbin

    ثَلاَثَةُ آلاَفٍ

    üç bin

    خَمْسُمِائَةِ أَلْفٍ

    500 bin

    خَمْسُونَ أَلْفاً

    50 bin

    أَلْفٌ (bin) sayısından sonraki ma’dûd aynı مِائَةٌ (yüz) sayısından sonra gelen ma’dûd gibi müfred nekre ve mecrûrdur.

    أَلْفُ سَنَةٍ “bin yıl”

    قَبْلَ أَلْفِ عاَمٍ “bin yıl önce”

    *Ayrıntı arzu edenlere de aynen yüz sayısı ve sonrasında olduğu gibi şu bilgiler sunulabilir:

    ثَلاَثَةُ آلاَفِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    أَلْفاَ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    أَلْفُ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    3 bin öğrenci

    2 bin öğrenci

    Bin öğrenci

    عَشْرَةُ آلاَفِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    ثَماَنِيَةُ آلاَفِ طاَلِبٍ(طاَلِبَةٍ)

    أَرْبَعَةُ آلاَفِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    10 bin öğrenci

    8 bin öğrenci

    4 bin öğrenci

    تِسْعُونَ أَلْفَ طاَلِبٍ(طاَلِبَةٍ)

    خَمْسُونَ أَلْفَ طاَلِبٍ(طاَلِبَةٍ)

    عِشْرُونَ أَلْفَ طاَلِبٍ(طاَلِبَةٍ)

    90 bin öğrenci

    50 bin öğrenci

    20 bin öğrenci

    ثَلاَثُمِائَةِ أَلْفِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    مِائَتاَ أَلْفِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    مِائَةُ أَلْفِ طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    300 bin öğrenci

    200 bin öğrenci

    100 bin öğrenci

    مِلْياَرُ (مِلْياَراَتُ) طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    أَلْفُ أَلْفِ ( مَلْيُونُ ج مَلاَيِينُ ) طاَلِبٍ (طاَلِبَةٍ)

    Bir milyar öğrenci

    Bir milyon öğrenci

        

      

    Binler hanesinin ma’tûf şekli:

    أَلْفٌ وَ تِسْعُمِائَةٍ وَ تِسْعَةٌ وَ ثَماَنُونَ

    1989 (١٩٨٩)

    أَلْفٌ وَ تِسْعُمِائَةٍ وَ أَرْبَعَةٌ وَ سِتُّونَ

    1964[3] (١٩٦٤)

    ثَلاَثَةُ آلاَفٍ وَ خَمْسُمِائَةٍ وَثَلاَثَةٌ وَ أَرْبَعُونَ طاَلِباً

    3543 (٣٥٤٣)

    عَشْرَةُ آلاَفٍ وَ خَمْسُمِائَةٍ وَثَلاَثٌ وَ أَرْبَعُونَ طاَلِبَةً

    10.543 (١٠٥٤٣)

    Binli ifadeler bazen “min (mini’l-beyâniye-açıklama harfi)” kullanılarak yapılır:

    ثَلاَثَةُ آلاَفٍ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ

    üçbin melek

    عَشْرَةُ آلاَفٍ مِنَ الْمُجاَهِدِينَ

    onbin mücâhid

    Rakamların Yazılışı:

    ١

    1

    ٢

    2

    ٣

    3

    ٤

    4

    ٥

    5

    ٦

    6

    ٧

    7

    ٨

    8

    ٩

    9

    ١٠

    10

    ١١

    11

    ١٨

    18

    ١٠٠

    100

    ١٢٣

    123

    ١٠٠٠

    1000

    ١٩٨٩

    1989

    ٤٥٨

    458

     

     

    *** Şimdiye kadar geçen sayılarla ilgili önemli özet bilginin ayetlerle örneklemesi şudur:

    a) 1 ve 2 sayıları sayılanın sıfatı olur ve sayılandan sonra gelir:

    يَوْمٌ واَحِدٌ

    bir gün

    يَوْماَنِ اثْناَنِ

    iki gün

    وَإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ.

    İlâhınız bir tek ilahtır (Bakara, 163) .

    هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واَحِدَةٍ.

    O, sizi tek bir candan yaratandır (A’râf, 189) .

         

    b) 3-10 arasındaki sayıların ma’dûdu cemi, kesre tenvinli olup cinsiyet olarak tam tersinedir:

    أَرْبَعَةُ أَياَّمٍ

    dört gün

    أَرْبَعُ لَياَلٍ

    dört gece

    قَالَ آيَتُكَ أَلاَّ تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ.

    “Senin için işaret, insanlara üç gün, söz söylememendir” dedi (Âl-i İmrân, 41).

    آيَتُكَ أَلاَّ تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلاَثَ لَيَالٍ سَوِيًّا.

    Sana işaret, sapasağlam olduğun halde üç gece insanlarla konuşamamandır (Meryem, 10).

     

    c) 11-99 arasındaki sayıların ma’dûdu müfred fetha tenvinli olur:

     

    خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْماً

    onbeş gün

     

     

    خَمْسَةٌ وَ عِشْرُونَ يَوْماً

    yirmibeş gün

     

     

    إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ.

    Bir zamanlar Yusuf babasına demişti ki: Babacığım! Ben rüyamda onbir yıldızla güneşi ve ayı gördüm; onları bana secde ederlerken gördüm (Yusuf, 4).

     

    إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا.

    Allah katında ayların sayısı on ikidir..(Tevbe, 36)

     

    فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْناً.

    Derhal (taştan) on iki kaynak fışkırdı (Bakara, 60).

     

    وَوَاعَدْنَا مُوسَى ثَلاَثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً.

    Mûsâ’ya otuz gece vade verdik ve ona on gece daha ilave ettik; böylece Rabbinin tayin ettiği vakit kırk geceyi buldu (A’râf, 142).

     

    إِنَّ هَذَا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَتِسْعُونَ نَعْجَةً.

    Bu, kardeşimdir. Onun doksan dokuz koyunu var.. (Sâd, 23)

    وَاخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلاً لِّمِيقَاتِنَا.

    Musa tayin ettiğimiz vakitte kavminden yetmiş adam seçti (A’râf, 155).

     

         

    d) 100 ve 1000 sayıları ile katlarının ma’dûdu müfred kesre tenvinli olur:

    مِائَةُ يَوْمٍ

    yüz gün

    سَبْعَةُ آلاَفِ يَوْمٍ

    yedibin gün

     

    مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنبُلَةٍ مِئَةُ حَبَّةٍ.

    Allah yolunda mallarını harcayanların örneği, yedi başak bitiren bir dane gibidir ki, her başakta yüz dane vardır (Bakara, 261).

    وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلاَّ خَمْسِينَ عاَماً.

    Andolsun ki biz Nuh’u kendi kavmine gönderdik de o bin yıldan elli yıl eksik bir süre onların arasında kaldı (Ankebût, 14) .

    Yorumlar  

    #1seher20-12-2013 07:41
    saolun çok yardımcı oldu nuz teşekkürederim :) :D
    Alıntı

    Yorum ekle


    Güvenlik kodu
    Yenile

    yukarı çık