Menu

Arapça Dersleri İlletli Fiiller Nakıs Fiil

    BİR ÖNCEKİ                                                                                                                                 BİR SONRAKİ

    Arapça Dersleri İlletli Fiiller Nakıs Fiil

     

    C) NÂKIS FİİL

    Lâme’l-fiili (yani son harfi) illet harfi olan fiildir.

    Son harfi vâvdan (و) kaynaklanan uzun elif ise nâkıs-i vâvî,

    دَعَوَ

    den

    دَعَا

    dua etti, çağırdı

    Son harfi yâ (ي ) den kaynaklanan maksûre elif ise nâkıs-i yâî olur.  Fiilde ي  yazılmasına rağmen elif gibi çekerek okunur. Bu tip üstünden sonra gelen (ى) ler noktasız yazılır.

    رَمَىَ

    den

    رَمَى

    attı

    Ecvef fiilin üç çeşit çekimi olmasına karşılık nâkıs fiilin mâzî ve muzârilerinin ayne’l-fiilindeki durumu itibariyle dört çeşit fiil vardır:

    غَزَا  يَغْزُو

    savaştı

    رَمَى  يَرْمِي

    attı

    رَضِيَ   يَرْضَى

    razı oldu

    سَعَى يَسْعَى

    çalıştı

    Şimdi sırayla, sabır ve dikkatle bunların çekimini işleyelim.

    a)1. Babdan gelen Nâkıs-i vâvî       

    غَزَا  يَغْزُو   savaştı   (Aslı birinci babdan غَزَوَ يَغْزُوُ)

     

    Muzâri Çekimi

     

          Mâzî Çekimi

    يَغْزُو  يَغْزُوَانِ   يَغْزُونَ

    غَزَا      غَزَواَ      غَزَوْا

    تَغْزُو  تَغْزُواَنِ  يَغْزُونَ

    غَزَتْ    غَزَتَا      غَزَوْنَ

     

     

    تَغْزُو  تَغْزُواَنِ  تَغْزُونَ

    غَزَوْتَ  غَزَوْتُماَ  غَزَوْتُمْ

    تَغْزِينَ  تَغْزُواَنِ  تَغْزُونَ

    غَزَوْتِ  غَزَوْتُماَ  غَزَوْتُنَّ

    أَغْزُو   نَغْزُو     نَغْزُو

    غَزَوْتُ  غَزَوْناَ    غَزَوْناَ

    Görüldüğü gibi, nâkıs-i vâvî fiil, mâzi çekiminde; müfred gâibde (غَزَا) olarak gelmişken tesniye gâibde tesniye elifi kolay söylenebilmesi için fiilin aslı olan (غَزَوَ)’ye birleşmiş ve (غَزَواَ) olmuştur. Cemi gâibde vâvu’l-cemâa’ya (وا) bitişince (غَزَوُوا) olması gerekirken dile ağır geldiğinden, yanyana gelen iki sükûnun birisinden kurtulmak için şahsı gösteren vâvü’l-cemâa atılamayacağından fiilin illet harfi olan vâv düşürülmüş, vâv’dan önceki üstün harekeyle cemi vâvı bağlanıp (غَزَوْا) haline getirilmiştir. Müfred gâibi (غَزَا) olan fiilin müfred gâibesini yapmak için (تْ) eklenmesi yeterlidir. Fakat burada da “uzatmadan sonra cezm gelince uzatma düşer” kaidesi devreye girmiş ve fiil (غَزاَتْ) halinden aradaki elifin düşmesiyle (غَزَتْ) haline getirilmiştir. Fiil bu hale geldikten sonra müennes tesniyesini yapmak için elif koymak yeterli olmuştur (غَزَتَا). Gâibe cemi müennesde ise nûnu’n-nisve’ye (-ْنَ) bağlanırken illet harfi yine aslına dönmüş ve (غَزَوْنَ) olmuştur. Bundan sonrası ise diğer üçlü mâzî fiillerde olduğu gibidir (غَزَوْتَ  غَزَوْتُماَ غَزَوْتُمْ ..). Bu fiile benzeyen bütün fiillerde aynı formül uygulanacağından kitabın burasına kadar gelip anlayan kimse için umutsuzluğa düşmek abestir. Bol tekrarla anlaşılmayacak konu yoktur.

    Nâkıs-ı vâvî muzâri çekiminde tesniye gâiblerde fiil aslına dönmüş (يَغْزُوَانِ), cemi gâibte vâvu’l-cemâa’ya birleşince yukarıda bahsedilen kaideler gereği kendi illet harfini düşürüp (يَغْزُوُونَ) yerine (يَغْزُونَ) olmuştur. Gâibe cemi müenneste de aynı şekilde fiilin son harfine nûnu’n-nisve dil kolaylığı açısından cezmi atılıp (يَغْزُونَ) olarak gelmiştir. Müennes muhâtaba’da ayne’l-fiilin ötresi, kendisinden sonra gelen ve ses uyumu gereği esreli okunan harf sebebiyle (تَغْزُوِينَ) olarak telaffuzda ağırlık teşkil ettiği için düşürülmüştür. Bundan sonra harfi illetin esre harekesi, ayne’l-fiile aktarılarak (تَغْزِوِينَ) olmuştur. Bu defa yanyana gelen iki sükûnludan illetlisi düşürülmüş, böylece daha rahat kullanılan (تَغْزِينَ) şekli ortaya çıkmıştır.

      

    b) 2. Babdan gelen Nâkıs-ı yâî

              رَمَى  يَرْمِيattı     (aslı ikinci babdan  (رَمَىَ يَرْمِيُ   

         Muzâri Çekimi

                  Mâzî Çekimi

    يَرْمِي  يَرْمِيَانِ  يَرْمُونَ

    رَمَى    رَمَيَا    رَمَوْا

    تَرْمِى  تَرْمِيَانِ  يَرْمِيْنَ

    رَمَتْ   رَمَتَا    رَمَيْنَ

    تَرْمِى تَرْمِيَانِ  تَرْمُونَ  

    رَمَيْتَ  رَمَيْتُماَ  رَمَيْتُمْ

    تَرْمِينَ تَرْمِيَانِ  تَرْمِيْنَ  

    رَمَيْتِ  رَمَيْتُماَ  رَمَيْتُنَّ

    أَرْمِى نَرْمِي  نَرْمِي  

    رَمَيْتُ  رَمَيْناَ  رَمَيْناَ

    Görüldüğü gibi mâzî çekimde iki illet yanyana sakin halde (رَمَيُوا) olarak gelemeyeceği için gâib cemide nâkıs-i yâî düşmüş (رَمَوْا) olmuştur, müfred gâibede uzatmadan sonra cezim gelince (elif-i maksûre) düşmüş (رَمَتْ), tesniye gâibede buna yalnızca tesniye elifi eklenmiş (رَمَتَا), bunların dışında asıldaki yâ geri gelmiştir.

    Nâkıs-i yâî muzâride vâvu’l-cemâaya bitişince fiilin illet harfi düşmüştür. Vâvu’l-cemâayla ses uyumunun sağlanması için de ayne’l-fiilin esresi ötreye çevrilmiştir. Böylece aslı olan (يَرْمِيُونَ) den (يَرْمُونَ) haline gelmiştir.

    c) 4. Bâb’dan gelen Nâkıs-ı yâî

     رَضِيَ   يَرْضَىrazı oldu     (Aslı dördüncü babdan رَضِيَ يَرْضَىُ)

             Muzâri Çekimi

                 Mâzî Çekimi

    يَرْضَى  يَرْضَياَنِ  يَرْضَوْنَ

    رَضِيَ   رَضِياَ  رَضُوا

    تَرْضَى  تَرْضَيَانِ  يَرْضَيْنَ

    رَضِيَتْ رَضِيَتَا  رَضِيْنَ

    تَرْضَى  تَرْضَيَانِ  تَرْضَوْنَ

     رَضِيْتَ رَضِيْتُماَ رَضِيْتُمْ           

    تَرْضَيْنَ تَرْضَيَانِ  تَرْضَيْنَ

    رَضِيْتِ رَضِيْتُماَ رَضِيْتُنَّ

    أَرْضَى  نَرْضَى   نَرْضَى

    رَضِيْتُ  رَضِيْناَ   رَضِيْناَ

    Bu babdaki nâkıs-i yâî mâzî çekimde vâvu’l-cemâa’ya bitişirse fiilin illet harfi düşer. Ayne’l-fiilin esresi (aslındakiرَضِيُوا  ) vâvu’l-cemâaya ses uyumu gereği ötreli bağlanır[1].

    Nâkıs-i yâî, muzâri çekimde vâvu’l-cemâa’ya veya yâu’l-muhâtaba’ya bitişirse aynı şekilde fiilin illet harfi düşer[2].

    d) 3. Bâb’dan gelen Nâkıs-ı yâî

    سَعَى   يَسْعَى çalıştı     (aslı üçüncü babdan سَعَىَ   يَسْعَىُ)

          Muzâri Çekimi

         Mâzî Çekimi

    يَسْعَى يَسْعَياَنِ   يَسْعَوْنَ

    سَعَى   سَعَياَ   سَعَوْا

    تَسْعَى  تَسْعَياَنِ  يَسْعَيْنَ

    سَعَتْ   سَعَتاَ   سَعَيْنَ

    تَسْعَى  تَسْعَياَنِ  تَسْعَوْنَ

     سَعَيْتَ سَعَيْتُماَ سَعَيْتُمْ            

    تَسْعَيْنَ  تَسْعَياَنِ  تَسْعَيْنَ

    سَعَيْتِ سَعَيْتُماَ سَعَيْتُنَّ

    أَسْعَى  نَسْعَى     نَسْعَى   

    سَعَيْتُ  سَعَيْناَ    سَعَيْناَ

    Görüldüğü gibi (سَعَى) (رَمَى) benzeri, (يَسْعَى) da (يَرْضَى) benzeri olarak çekilmiştir. Yukarıda çekimi yapılan (غَزَا) (رَمَى) ve (رَضِيَ) fiillerini ezberleyerek benzerlerinin çekimini bunlara göre yapmak da öğrenmenin bir başka yoludur.

    Emr-i Hâzırları

    Nâkıs-ı vâvî               اُغْزُ     يَغْزُو  savaş

    Nâkıs-ı vâvî emir çekimi

    اُغْزُ       اُغْزُواَ     اُغْزُوا

    Muhâtab

    اُغْزِي     اُغْزُوَا     اُغْزُونَ

    Muhâtaba

    Nâkıs-i yâî

    اِرْضَ  dan  يَرْضَى

    razı ol

    اِرْمِ  den  يَرْمِي

    at

    اِسْعَ  dan يَسْعَى

    çalış

         

     

     

    Nâkıs-i yâî emir çekimi

     

    اِرْضَ      اِرْضَيَا    اِرْضَوْا

    Muhâtab

    اِرْمِ     اِرْمِيَا    اِرْمُوا

    Muhâtab

    اِرْضَىْ[3]  اِرْضَيَا    اِرْضَيْنَ

    Muhâtaba

    اِرْمِى   اِرْمِيَا    اِرْمِينَ

    Muhâtaba

          

     

    اِسْعَ     اِسْعَياَ    اِسْعَوْا

    Muhâtab

    اِسْعَىْ   اِسْعَياَ    اِسْعَيْنَ

    Muhâtaba

    İsm-i Fâilleri

    غَازٍ  غَزَى

    savaşan

    رَامٍ  رَمَى

    atan

    رَاضٍ  رَضِيَ

    razı olan

    ساَعٍ  سَعَى

    çalışan

         

    *Nâkıs fiillerde ism-i fâil ma'rife olduğunda (اَلْفاَعِلُ) kalıbındadır. Nekre olduğunda ise 3. kök harfi düşer ve kesre tenvin alır:

    اَلْهاَدِي  هاَدٍ

    yol gösteren (ref ve cer hâli)

    اَلْهاَدِيَ هاَدِياً

    (nasb hali)

    Cemi müzekkerler de müfredlere benzer bozulmalara uğrar:

    هاَدُونَ  (هاَدِيُونَ)

    ref hali

    هاَدِينَ (هاَدِيِينَ)

    nasb ve cer hâli

    هاَدٍ kalıbındaki çekim bozuklukları sadece ism-i fâile ait değildir. Sonu (و) veya (ي) ile biten pek çok çoğulda aynı durumu gösterir.

     

                                                    İsm-i Mef’ûlleri

    مَغْزُوٌّ    غَزَى

    savaşılan, savaşılmış

    مَرْمِىٌّ    رَمىَ

    atılmış, atılan

    مَرْضِىٌّ    رَضِىَ

     razı olunmuş, razı olunan

    مَسْعِىٌّ    سَعَى

    çalışılmış, çalışılan

     


     

     

    NÂKIS FİİLLERİN MEÇHÛLLERİ

    a) Nâkıs-i vâvî

    يُغْزَى   يَغْزُو

    savaşılıyor

    غُزِيَ    غَزَا

    savaşıldı

        Meçhûl Muzâri  Çekimi

              Meçhûl Mâzî Çekimi

     

    يُغْزَى  يُغْزَيَانِ  يُغْزَوْنَ

    غُزِيَ   غُزِيَا    غُزُوا

     

    تُغْزَى  تُغْزَيَانِ  يُغْزَيْنَ

    غُزيَتْ  غُزِيَتَا  غُزِيْنَ

     

    تُغْزَى  تُغْزَيَانِ  تُغْزَوْنَ

    غُزِيْتَ...          

     

    تُغْزَيْنَ  تُغْزَيَانِ  تُغْزَيْنَ

     

     

    أُغْزَى  نُغْزىَ   نُغْزىَ

     

     

          

    b) Nâkıs-i yâî 

    يُرْمَى   يَرْمِي  

    atılıyor

           رُمِيَ  رَمَى

    atıldı

    Meçhûl Muzâri Çekimi

        Meçhûl Mâzî Çekimi

     

    يُرْمَى    يُرْمَيَانِ    يُرْمَوْنَ

    رُمِىَ    رُمِيَا    رُمُوا

     

    تُرْمَى    تُرْمَيَانِ     يُرْمَيْنَ

    رُمِيَتْ  رُمِيَتَا  رُمِيْنَ

     

    تُرْمَى    تُرْمَيَانِ     تُرْمَوْنَ

    رُمِيْتَ...

     

    تُرْمَيْنَ    تُرْمَيَانِ     تُرْمَيْنَ

     

     

    أُرْمَى      نُرْمَى      نُرْمَى

     

          

     

    يُرْضَى  يَرْضَى    

    razı olunur

    رُضِىَ   رَضِيَ

    razı olundu

    Meçhûl Muzâri Çekimi

              Meçhûl Mâzî Çekimi

     

    يُرْضَى   يُرْضَيَانِ   يُرضَوْنَ

    رُضِىَ  رُضِيَا    رُضُوا

     

    تُرْضَى   تُرْضَيَانِ    يُرْضَيْنَ

    رُضِيَتْ رُضِيَتَا  رُضِيْنَ

     

    تُرْضَى   تُرْضَيَانِ    تُرْضَوْن

    رُضِيْتَ...

     

    تُرْضَيْنَ   تُرْضَيَانِ     تُرْضَيْنَ

     

     

    أُرْضَى    نُرْضىَ     نُرْضىَ

     

     

          

    Not: a) Nâkıs fiilde cemî vâvı sâkin (cezimli) olduğunda kendisinden sonra hemze-i vasıl gelirse; vâv zamme ile, sakin olan muhâtaba yâ'sından sonra hemze-i vasıl gelirse, yâ kesre ile harekelenir:

    (رَمَوْا) - رَمَوُا الْحِجاَرَةَ.

    Taşı attılar.

    (أَ لَمْ تَرَيْ) - أَلَمْ تَرَيِ الْوَلَدَ؟

    Çocuğu görmedin mi?

            b) Nâkıs fiile zamir birleştiği zaman maksûre olan elif uzun elif haline gelir:

    رَماَهُ مِنَ الناَّفِذَةِ فَسَقَطَ عَلَى الْخِزاَنَةِ.

    Onu pencereden attı (o da) dolabın üzerine düştü.

    Cümle Örnekleri:

    1- خَشِيَ (يَخْشَى)[4] الْمُؤْمِنُونَ رَبَّهُمْ – اَلْمُؤْمِنُونَ خَشُوا (يَخْشَوْنَ) رَبَّهُمْ (خَشِيَ يَخْشَى).

    2- صَحَتِ (تَصْحُو) الْبِنْتاَنِ مُبَكِّرَتَيْنِ - اَلْبِنْتاَنِ صَحَتاَ (تَصْحُواَنِ) مُبَكِّرَتَيْنِ (صَحا يَصْحُو).

    3- رَمَتِ (تَرْمِي) اللاَّعِبَتاَنِ الْكُرَةَ – اَللاَّعِبَتاَنِ رَمَتاَ (تَرْمِياَنِ) الْكُرَةَ (رَمَى يَرْمِي ).

    4- دَنَا (يَدْنُو) الْجُنُودُ مِنَ الْأَعْداَءِ - الْجُنُودُ دَنَوْا (يَدْنُونَ) مِنَ الْأَعْداَءِ (دَنَا يَدْنُو مِنْ).

    5- دَعاَ (يَدْعُو) أَحْمَدُ وَ عَلِيٌّ أَصْدِقاَئَهُماَ إِلَى الْعَشاَءِ - أَحْمَدُ وَ عَلِيٌّ دَعَواَ (يَدْعُواَنِ) أَصْدِقاَئَهُماَ إِلَى الْعَشاَءِ (دَعاَ يَدْعُو).

    6- رَمَى (يَرْمِي) الْكُرَةَ بَعِيداً – نَحْنُ رَمَيْناَ (نَرْمِي) الْكُرَةَ بَعِيداً – دَنَا (يَدْنُو) مِنَ الْبَحْرِ – هُنَّ دَنَوْنَ (تَدْنُونَ) مِنَ الْبَحْرِ.

    7- مَشَى (يَمْشِي) مُسْرِعاً إِلَى مَنْزِلِهِ - أَنْتُماَ مَشَيْتُماَ (تَمْشِياَنِ) مُسْرِعَيْنِ إِلَى مَنْزِلِكُماَ (مَشَى يَمْشِي).

    8- بَكَى (يَبْكِي) عِنْدَماَ ذَهَبَتْ أُمُّهُ – هُنَّ بَكَيْنَ (يَبْكِيْنَ) عِنْدَماَ ذَهَبَتْ أُمُّهُنَّ (بَكَى يَبْكِي).

    9- بَنَى (يَبْنِي) الْمَنْزِلَ فِي سَنَةٍ كاَمِلَةٍ – بَنَيْناَ الْمَنْزِلَ فِي سَنَةٍ كاَمِلَةٍ (بَنَى يَبْنِي).

    10- خَشِيَ (يَخْشَى) الْوُصُولَ مُتَأَخِّراً – هُماَ خَشِياَ (يَخْشَياَنِ) الْوُصُولَ مُتَأَخِّرَيْنِ.

    11- أَصْبَحَتْ غُرْفَتِي جَمِيلَةً عِنْدَماَ طَلَيْتُهاَ بِاللَّوْنِ الْأَزْرَقِ (طَلَى يَطْلِي) – ذَهَباَ إِلَى الْمَنْزِلِ الَّذِي أَتَى مِنْهُ صَوْتُ الْخَرُوفِ (أَتَى يَأْتِي).

    12- دَعَوْتُ (أَدْعُو) صَدِيقِي إِلَى مَنْزِلِي (دَعاَ يَدْعُو) - سَعَيْناَ (نَسْعَى) بَيْنَ الناَّسِ بِالْحَقِّ (سَعَى يَسْعَى).

    13- اَلْأَوْلاَدُ دَعَوْا (يَدْعُونَ) أَصْدِقاَئَهُمْ – اَلْوَلَداَنِ رَمَياَ (يَرْمِياَنِ) الْكُرَةَ .

    14- اَلبَناَتُ مَضَيْنَ إِلَى مَناَزِلِهِنَّ مُسْرِعاَتٍ (مَضَى يَمْضِي) – مَشَيْناَ إِلَى مَنْزِلِناَ مُسْرِعِينَ (مَشَى يَمْشِي).

    15- اَلْبَناَتُ صَحَوْنَ مُبَكِّراَتٍ (صَحاَ يَصْحُو)- اَلرِّجاَلُ دَنَوْا مِنَ الْبِئْرِ (دَنا يَدْنُو).

    16- فاَطِمَةُ وَ لَيْلَى بَكَتاَ كَثِيراً (بَكَى يَبْكِي) – ساَلِمٌ وَ صاَلِحٌ قَضَياَ الْيَوْمَ فِي الْحَدِيقَةِ (قَضَى يَقْضِي).

    Tercüme:

    1- Mü’minler Rabb’lerinden korktu (korkar). (Aynı manada isim cümlesi).

    2- İki kız erken uyandı (uyanır).

    3- İki oyuncu topu attı (atıyor) (müe.).

    4- Askerler (ordu) düşmanlara yaklaştı (yaklaşıyor-yaklaşır).

    5- Ahmet ve Ali arkadaşlarını akşam yemeğine davet etti (çağırdı) (çağırıyor).

    6- Topu uzağa attı (atıyor). Biz topu uzağa attık (atarız). Denize yaklaştı (yaklaşıyor). Onlar (bayanlar) denize yaklaştı (yaklaşıyor).

    7- Hızlıca evine yürüdü (yürür). İkiniz hızlıca evinize yürüdünüz (yürüyorsunuz).

    8- Annesi gidince ağladı (ağlar). Onlar (müe.) anneleri gidince ağladılar (ağlarlar).

    9- Evi tam bir senede yaptı (yapar). Evi tam bir senede yaptık (yaparız).

    10- Geç ulaşmaktan korktu (korkar). İkisi geç varmaktan korktu (korkar).

    11- Mavi boyayla boyadığım zaman ev güzel oldu. İkisi kuzu sesinin geldiği eve gittiler (giderler, yürürler).

    12- Arkadaşımı evime çağırdım (çağırıyorum). İnsanlar arasında hakla çalıştık (çalışıyoruz).

    13- Çocuklar arkadaşlarını çağırdılar (çağırıyorıyorlar). İki çocuk topu attı (atıyor).

    14- Kızlar hızlıca evlerine gittiler (gidiyorlar). Hızlıca evimize yürüdük (yürürüz).

    15- Kızlar erken uyandı (uyanır). Erkekler kuyuya yaklaştı (yaklaşıyor).

    16- Fâtıma ve Leylâ çok ağladı (ağlıyor). Sâlim ve Sâlih bugünü bahçede geçirdiler (geçiriyorlar).

    &&&&&&&&&&

    MEHMÛZE’L-FÂ VE NÂKIS

    Kur’ân’da geçen أَتَى (geldi) fiili başında hemze (أ) olması dolayısıyla mehmûze’l- fa'dır. Kelimenin sonunda da ى gelmesiyle aynı zamanda nâkıstır. Onun da çekimini yapmamız konunun daha da pekişmesini sağlayacaktır:

     

     Muzâri Malûm Çekimi

     

          Mâzî Malûm Çekimi

     

    geliyor يَأْتِى  يَأْتِيَانِ  يَأْتُونَ

     

    geldi أَتَى    أَتَيَا   أَتَواْ

     

                 تَأْتِى  تَأْتِيَانِ  يَأْتِيْنَ

     

             أَتَتْ  أَتَتَا   أَتَيْنَ

     

                 تَأْتِى  تَأْتِيَانِ  تَأْْتُونَ

     

            أَتَيْتَ أَتَيْتُماَ  أَتَيْتُمْ

     

                تَأْتِينَ  تَأْتِيَانِ   تَأْتِيْنَ

     

            أَتَيْتِ أَتَيْتُماَ  أَتَيْتُنَّ

     

               آتِي  نَأْتِي    نَأْتِي

     

            أَتَيْتُ  أَتَيْناَ  أَتَيْناَ

     

     

     

     

     

    Muzâri Meçhûl Çekimi

     

    Mâzî Meçhûl Çekimi

     

      gelinir  يُؤْتَى    يُؤْتَيَانِ   يُؤْتَوْنَ

     

    gelindi اُتِيَ      اُتِيَا      أُتُوا

               تُؤْتَى   تُؤْتَيَانِ     يُؤْتَيْنَ

     

           اُتِيَتْ    اُتِيَتَا    اُتِيْنَ

     

               تُؤْتَى   تُؤْتَيَانِ    تُؤْتَوْنَ

     

           اُتِيْتَ    اُتِيْتُماَ   اُتِيْتُمْ

     

                 تُؤْتَيْنَ   تُؤْتَيَانِ   تُؤْتَيْنَ

     

              اُتِيْتِ    اُتِيْتُماَ    اُتِيْتُنَّ

     

                 أُوتَى    نُؤْتَى    نُؤْتَى

     

              اُتِيْتُ     اُتِيْناَ     اُتِيْناَ

     

     

     

    Emr-i Hâzırı

     

    İsm-i Fâil

     

    İsm-i Mef’ûl

     

     

    يَأْتِي  den تِ

    (أَتَى)   dan    آتٍ

    (أَتَى)  dan  مَأْتِيٌّ

     

     

    gel

    gelen

    gelinen, gelinmiş

     

                

    Emr-i Hâzır Çekimi:

    تُوا    (اِيتُوا) 

    تِيَا

    تِ

    تِيْنَ

    تِيَا

    تِي

    gelin

    ikiniz gelin

    gel

    &&&&&&&&&&

    MEHMÛZE’L-LÂM VE ECVEF

     جَاءَ (geldi) fiilinde hemze son harfte olmasından dolayı mehmûze’l-lâm ve ortası (ا) illet harfi olmasından dolayı da ecvef fiilin özellikleri biraraya gelmiştir. Her ne kadar diğerlerinde olduğu gibiyse de Kur’ân'da ve diğer yerlerde geçtiği için bunun da çekimini yapalım:

     

    Muzâri Malûm Çekimi

     

    Mâzî Malûm Çekimi

     

     

     يَجِئُ   يَجِيئَانِ   يَجِيئُونَ

    geliyor

     جَاءَ     جَاءاَ   جَاؤُوا

    geldi

     

     تَجِئُ    تَجِيئَانِ    يَجِئْنَ

     

    جَاءَتْ  جَاءَتَا  جِئْنَ

     

     

     تَجِئُ...

     

    جِئْتَ...           

     

     

    Emr-i Hâzırı

    İsm-i Fâil

    İsm-i Mef’ûl

     

     

    (يَجِئُ) danجِئْ

    (جَاءَ) den  جَاءٍ

    (جَاءَ)  den   مَجِيئٌ

     

     

    gel

    gelen

    gelinen, gelinmiş

     

              

    Meçhûlleri:: جِيءَ (يُجاَءُ)    gelindi

     

    Ayet Örnekleri:

    وَأَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَوُضِعَ الْكِتَابُ وَجِيءَ[5] بِالنَّبِيِّينَ وَالشُّهَدَاءِ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَهُمْ لاَ يُظْلَمُونَ.

    (Mahşer) yeri, Rabbinin nûru ile aydınlanmıştır. Kitap (amel defterleri) konmuş, peygamberler ve şahidler getirilmiş ve kullar arasında adaletle hükmedilmiştir. Onlar asla zulmedilmezler (Zümer, 69).

    وَجِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ وَأَنَّى لَهُ الذِّكْرَى؟

    Cehennem de o gün getirilmiştir; ogün insan düşünür, fakat o düşünüp anlamaktan ona ne fayda? (Fecr, 23)

    Emr-i Hâzır Çekimi: جِئْ (يَجِئُ)    gel

     

    جِيئُوا

    جِيئَا

    جِئْ

    جِئْنَ

    جِيئَا

    جِيئِي

     

         

     

    BİR ÖNCEKİ
                                                                                                                                    BİR SONRAKİ

    Etiketler

    Yorum ekle


    Güvenlik kodu
    Yenile

    yukarı çık