Menu
RSS

Arapça Dersleri Sülasi Mezid Fiillerden Tefil Babı

BİR ÖNCEKİ                                                                                                                                 BİR SONRAKİ

 

Arapça Dersleri Sülasi Mezid Fiillerden Tefil Babı

 

2) TEF’ÎL (تَفْعِيلٌ)    BÂBI

 

Masdar

Muzâri

Mâzî

وَ تَفْعِيلَةً

تَفْعِيلاً

يُفَعِّلُ

فَعَّلَ

وَ تَعْلِيمَةً

تَعْلِيماً

يُعَلِّمُ

عَلَّمَ

 

öğretmek

öğretiyor

öğretti

Sülâsî mücerred fiilin ortasındaki harfi şeddeli okumak suretiyle 4 harfe çevirerek tef’îl bâbı yapılır.

 

Gayesi: (فَرِحَ أَخِي) (Kardeşim sevindi) gibi lâzım bir fiili (فَرَّحْتُ أَخِي) (Kardeşimi sevindirdim) gibi müteaddî yapar. Eğer (عَلِمْتُ دَرْسِي) (Dersimi bildim) gibi müteaddî ise (عَلَّمْتُكَ دَرْسَكَ) (Sana dersini öğrettim) gibi bir kat daha müteaddî yapar. Bir işin mübâlağalı olarak çok yapıldığını gösterir.

(تَفْعِيلٌ) bâbı isimlerde kullanılırsa o isimden türemiş fiil meydana gelir:

عَذاَبٌ

azab, ceza

عَذَّبَ

azab etti

نُورٌ

ışık, nur

نَوَّرَ

aydınlattı, nurlandırdı

خُبْزٌ

ekmek

خَبَّزَ

ekmek yaptı

خَيْمٌ

çadır

خَيَّمَ

çadır kurdu

صَلاَةٌ

namaz

صَلىَّ

namaz kıldı

جِلْدٌ

cilt

جَلَّدَ

ciltledi

        bâbı bazen manayı değiştirir: تَفْعِيل-

مَرِضَ   hasta oldu                    مَرَّضَ   hastayı tedavi etti.

-Bazen fiilin kendisi çokluk manasını ifade eder:

Halit Kabe'yi çok tavaf etti.  طَوَّفَ خَالِدٌ الكَعْبَةَ.

-Bazen fâilinde çokluk ifade eder:

مَوَّتَ الإبِلُ.   Develer çokça öldü (Birçok deve öldü).

-Bazen mef’ûlünde çokluk ifade eder:  

غَلَّقَ خَالدٌ البابَ.   Halit çok kapıları kapadı, kilitledi.

تَفْعِيل  bâbının     إفْعاَلٌbâbından farkı çokluk ve fazlalığı anlatmasıdır.  Örnek:

كَسَرَ الزُّجَاجَ.

camı kırdı

أَكْسَرَ الزُّجَاجَ.

camı kırdırdı

 

كَسَّرَ الزُّجَاجَ.

Camı iyice kırıp paramparça etti

 

 

لَعِبَ

oynadı

 لَعَّبَ

fazlaca oynattı

 

 

فَرَغَ

boşaldı

فَرَّغَ

fazla boşalttı

 

 

كَبُرَ

büyüdü

كَبَّرَ

fazla büyüttü

 

 

نَامَ

uyudu

نَوَّمَ

(fazla) uyuttu

 

 

نَظَفَ

temiz oldu

نَظَّفَ

temizledi

 

 

ذَكَرَ

hatırladı

ذَكَّرَ

hatırlattı

 

 

نَبَّهَ

tenbih etti, uyardı

فَرَّقَ

ayırım yaptı

 

 

Mâzî Malûm Çekimi

 

 

عَلَّمُوا

عَلَّمَا

 عَلَّمَ

öğretti

Gâib

عَلَّمْنَ

عَلَّمَتَا

عَلَّمَتْ

 

Gâibe

 

 

عَلَّمْتَ...

 

Muhâtab

 

Muzâri Malûm Çekimi

 

 

يُعَلِّمُونَ

يُعَلِّمَانِ

يُعَلِّمُ

öğretiyor

Gâib

يُعَلِّمْنَ

تُعَلِّمَانِ

تُعَلِّمُ

 

Gâibe

 

 

تُعَلِّمُ...

 

Muhâtab

                                     

 

                    Mâzî Meçhûl Çekimi                      

عُلِّمُوا

عُلِّمَا

عُلِّمَ

öğretildi

Gâib

عُلِّمْنَ

عُلِّمَتَا

عُلِّمَتْ

 

Gâibe

 

 

عُلِّمْتَ...

 

Muhâtab

               Muzâri Meçhûl Çekimi                    

يُعَلَّمُونَ

يُعَلَّمَانِ

يُعَلَّمُ

öğretiliyor

Gâib

يُعَلَّمْنَ

تُعَلَّمَانِ

تُعَلَّمُ

 

Gâibe

 

 

تُعَلَّمُ...

 

Muhâtab

Emr-i Hâzırı   يُعَلِّمُ  dan            عَلِّمْöğret

İsm-i Fâili       يُعَلِّمُ  dan          مُعَلِّمٌöğreten (öğretmen)

                öğretilmiş, öğretilen مُعَلَّمٌ      İsm-i Mef’ûlü

Not: Tef’îl bâbının masdarı تَفْعِيلٌ olur. Ancak sonu illetli olan nâkıs fiillerde ve 3. harfi hemze olan fillerde تَفْعِيلَةٌ şeklinde ta-i merbûta alarak gelir.

Sonu yâ (ى) ile biten nâkıs tef’îl

 

 

 

وَلَّى   (görevlendirdi)

  Mâzî

تَوْلِيَةٌ

Masdar

يُوَلِّي

Muzâri

 

وُلِّيَ

Mâzî Meçhûl

يُوَلِّيَ

Mansûb

 

يُوَلَّى

Muzâri Meçhûl 

يُوَلِّ

Meczûm

 

يُوَلَّى

Mansûb Muzâri Meçhûl

وَلِّ

Emir 

 

يُوَلَّ

Meczûm Meçhûl

مُوَلٍّ

İsm-i Fâil

 

 

 

مُوَلىًّ

İsm-i Mef’ûl 

 

                 

Cümle Örnekleri:

1- ماَذاَ يَفْعَلُ الْإِماَمُ ظُهْرَ الْجُمْعَةِ ؟ يُؤَدِّي صَلاَتَهُ . كَيْفَ يُؤَدِّي الْإِماَمُ صَلاَتَهُ ؟ يُؤَدِّي الْإِماَمُ صَلاَتَهُ فِي خُشُوعٍ .

2- أَلاَ  يُؤَدِّي الْإِماَمُ صَلاَتَهُ فِيِ خُشُوعٍ؟ بَلَى ، يُؤَدِّي صَلاَتَهُ فِيِ خُشُوعٍ.

3- هَلْ تُؤَدِّي صَلاَتَكَ فِيِ خُشُوعٍ ؟ نَعَمْ ، أُؤَدِّي صَلاَتيِ فِيِ خُشُوعٍ .

4- هَل اِسْتَطاَعاَ أَنْ يُؤَدِّياَ الْعَمَلَ ؟ نَعَمْ ، أَمْكَنَهُماَ أَداَؤُهُ.

5- وَحَّدَ الدِّينُ الْإِسْلاَمِيُّ بَيْنَ الْعَرَبِ – بَلَّغَ النَّبِيُّ رِساَلَةَ اللَّهِ لِلناَّسِ.

6- مَنْ أَسَّسَ الْمَذْهَبَ الْماَلِكِيَّ ؟– هُدِّدَ[13] ابْنُ سِيناَ بِالْقَتْلِ.

7- يُعَلِّمُ هَذاَ الْمُعَلِّمُ تَلاَمِيذَهُ الْقُرْآنَ وَ الْحَدِيثَ وَ الْفِقْهَ – ماَ الْعِلْمُ الَّذِي تُفَضِّلُهُ كَثِيراً ؟

8- مَنْ تُعَلِّمُكِ اللُّغَةَ الْعَرَبِيَّةَ ؟  يُيَسِّرُ اللَّهُ الْأَمْرَ لَهُ – أُؤَدِّي الصَّلَواَتِ داَئِماً فِي الْحَرَمِ.

9- تُنَظِّفُ الْبِنْتاَنِ الْغُرْفَةَ لأَنَّهُماَ نَشيِطَتاَنِ – وَدَّعَ عُمَرُ عَدَداً كَبيِراً مِنَ الْمُساَفِريِنَ .

10- يُؤَدِّي الْمُسْلِموُنَ زَكاَةَ الْفِطْرِ صَباَحَ الْيَوْمِ الْأَوَّلِ مِنْ شَواَّل - سَأُقَدِّمُ لَهاَ قَلَماً قَيِّماً .

11- أَدَّي واَلِدِي الزَّكاَةَ . اَلزَّكاَةُ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ . أَدَّي واَلِدِي الزَّكاَةَ لِأَنَّهاَ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ .

12- ماَ هِواَيَتُكَ الْمُفَضَّلَةُ ؟ هَذاَ الراَّدْيُو جَمِيلٌ . هَياَّ نَدَّخِرَ لِنَشْتَرِيهِ . كَمْ يُكَلِّفُكَ هَذاَ الراَّدْيُو ؟ يُكَلِّفُنِي عَشْرَةَ دَناَنِيرَ .

13- فِي بَعْضِ بِلاَدِ الْعاَلَمِ يُكَلِّفُ الْمُدَرِّسُونَ التَّلاَمِيذَ الصِّغاَرَ بِواَجِباَتٍ كَثِيرَةٍ . ماَ مِقْداَرُ الْواَجِبِ تُؤَدِّيهِ كُلَّ يَوْمٍ ؟

14- لِماَذاَ لَمْ تَعْمَلْ واَجِبَكَ؟ سُؤاَلٌ أسْمَعُهُ كَثِيراً مِنْ واَلِدَيَّ.

15- اَلْأُمُّهاَتُ يُجَهِّزْنَ الْأَطْعِمَةَ – هَذِهِ الْمَدْرَسَةُ مُنَظََّمَةٌ – هِيَ أَكْثَرُ الْمَداَرِسِ تَنْظِيماً.

Tercüme:

1- Cuma öğle (vakti) imam ne yapar? Namazını edâ eder. İmam namazını nasıl edâ eder? İmam namazını huşû içinde edâ eder.

2- İmam namazını huşû içinde edâ etmez mi? Bilakis namazını huşû içinde edâ eder.

3- Sen namazını huşû içinde mi edâ edersin? Evet, ben namazımı huşû içinde edâ ederim.

4- İkisi işi yapabildiler mi? Evet, o ikisi onu yapabildi.

5- İslâm Dini arapların arasını birleştirdi. Peygamber Allah’ın risâletini insanlara tebliğ etti.

6- Mâlikî mezhebini kim kurdu? İbn Sînâ ölümle tehdit edildi.

7- Bu öğretmen öğrencilerine Kur’ân, Hadis ve Fıkıh öğretiyor. (En) çok tercih ettiğin ilim nedir?

8- Sana kim Arapça öğretiyor? Allah onun işini kolaylaştırsın. Namazları dâima Harem’de edâ ediyorum.

9- İki kız odayı temizliyor, çünkü onlar çalışkandır. Ömer çok sayıda yolcuyu uğurladı.

10- Müslümanlar Şevval ayının ilk gününün sabahı fıtır zekatını (sadakasını) edâ eder. Ona değerli bir kalem takdim edeceğim.

11- Babam zekatı verdi. Zekat her müslümana farzdır. Babam zekatı her müslümana farz olduğu için edâ etti.

12- Seçkin tercihin nedir? Bu radyo güzeldir. Haydi onu satın almak için (para) biriktirelim. Bu radyo sana ne kadara mal olur? Bana 10 dinara mal olur.

13- Dünyanın bazı ülkelerinde öğretmenler küçük öğrencileri çok ödevle sorumlu tutuyor. Hergün edâ ettiğin vâcip (zorunlu) miktar nedir?

14- Niçin ödevini yapmadın? (Bu) anne babamdan çok işittiğim bir soru.

15- Anneler yemek hazırlar. Bu okul düzenlidir. O okulların en düzenli olanıdır.

¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

TEF'ÎL BÂBI İLE İLGİLİ AYETLER

1- وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ .

(2/BAKARA, 155). Andolsun ki sizi biraz korku ve açlık; mallardan, canlardan ve ürünlerden biraz azaltma (fakirlik) ile deneriz. (Ey Peygamber!) Sabredenleri müjdele!

korku

اَلْخَوْفُ

denemek, imtihan etmek

بَلاَ يَبْلُو بَلاَءً

acıkmak

جاَعَ يَجُوعُ جُوعاً

acıkmak

اَلْجُوعُ

sabretmek

صَبَرَ يَصْبِرُ صَبْراً

eksiltmek, azaltmak

نَقَصَ يَنْقُصُ نَقْصاً

müjdelemek

بَشَّرَ يُبَشِّرُ تَبْشِيراً

ürün, meyve

اَلثَّمَرُ ج اَلثَّمَرَاتُ

             

2- إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ ...

(4/NİSÂ, 58). Allah size, mutlaka emanetleri ehli olanlara vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder...

 

 

eda etmek

أَدَّى يُؤَدِّي تأْدِيَةً

3- ذَلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ حُرُمَاتِ اللَّهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَأُحِلَّتْ لَكُمُ الْأَنْعَامُ إِلاَّ مَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ...

(22/HACC, 30). Durum böyle. Her kim, Allah'ın emir ve yasaklarına saygı gösterirse, bu, Rabbinin katında kendisi için daha hayırlıdır. (Haram olduğu) size okunanların dışında kalan hayvanlar size helâl kılındı. ..

helâl kıldı

أَحَلَّ يُحِلُّ إِحْلاَلاً

saygı göstermek

عَظَّمَ يُعَظِّمُ تَعْظِيماً

4- ذَلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ .

(22/HACC, 32). Durum öyledir. Her kim Allah'ın hükümlerine saygı gösterirse, şüphesiz bu, kalplerin takvâsındandır.

yapılması gereken şeyler, vazifeler, hükümler

اَلشَّعَائِرُ

5- ... إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلاَ تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى .

(53/NECM, 32). ..(bil ki) Rabbin, affı bol olandır. O, sizi daha topraktan yarattığı zaman ve siz annelerinizin karınlarında ceninler olarak bulunduğunuz sırada (bile), sizi en iyi bilendir. Bunun için kendinizi temize çıkarmayın. Çünkü O, kötülükten sakınanı daha iyi bilir.

ceninler

أَجِنَّةٌ

yarattı, inşa etti

أَنْشَأَ يُنْشِئُ إِنْشاَءً

temize çıkardı

زَكَّى يُزَكِّي تَزْكِيَةٌ

karın

بَطْنٌ ج بُطُونٌ

 

 

sakındı

اِتَّقَى  يَتَّقِي اِتِّقاَءً

         

6- وَلاَ تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلاَ تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ .

(31/LOKMÂN, 18). Küçümseyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Zira Allah, kendini beğenmiş övünüp duran kimseleri asla sevmez.

yanağı bükmek, kibirlenmek, böbürlenmek

صَعَّرَ يُصَعِّرُ تَصْعِيراً الْخَدَّ

şımarmak

مَرَحَ يَمْرَحُ مَرَحًا

kendini beğenen

مُخْتَالٌ

yanak

اَلْخَدُّ

çok övünen

 

 

فَخُورٌ

yürüdü

مَشَى يَمْشِي مَشْياً

               

7- إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَالْإِشْرَاقِ .

(38/SA’D, 18). Biz, dağları onun [Dâvud (a.s.) ın] emrine vermiştik. Akşam sabah onunla beraber tesbih ederlerdi.

boyun eğdirmek, emrine vermek

سَخَّرَ يُسَخِّرُ تَسْخِيراً

tesbih etmek

سَبَّحَ يُسَبِّحُ تَسْبِيحاً

akşam

عَشِيٌّ

 

sabah (Güneşin doğduğu vakit)

إِشْراَقٌ

       

8- وَنَادَى أَصْحَابُ الْجَنَّةِ أَصْحَابَ النَّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ ماَ وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قَالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ .

(7/A’RÂF, 44). Cennet ehli cehennem ehline: “Biz Rabbimizin bize vadettiğini gerçek bulduk, siz de Rabbinizin size vadettiğini gerçek buldunuz mu?” diye seslenir. "Evet!" derler. Ve aralarından bir çağrıcı, “Allah'ın lâneti zâlimlerin üzerine olsun!” diye bağırır.

9- وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَنْ يَرَى .

(79/NAZİAT, 36). Ve görene cehennem açık bir şekilde gösterilmiştir.

gördü

رَأَى يَرَى رُؤْيَةً

açığa çıkmak

بَرَّزَ يُبَرِّزُ تَبْرِيزاً

kor halinde, pek kızgın ateş halinde manasında olan Cehennem isimlerinden biri

اَلْجَحِيمُ

         

 

 

BİR ÖNCEKİ
                                                                                                                                BİR SONRAKİ

Etiketler

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

yukarı çık